پس از گذشت14 قرن از حماسه عاشورا همنوايي جهان با نواي عاشورا
پس از گذشت14 قرن از حماسه عاشورا
همنوايي جهان با نواي عاشورا
اين محرم را زنده نگه داريد؛ ما هر چه داريم از اين محرم است. انقلاب اسلامي ايران ، پرتويي از عاشورا و انقلاب عظيم الهي آن است.
امام خميني ( ره)
بي ترديد يکي از مهم ترين وقايع تاريخ اسلام، عاشوراست که پس از گذشت1400 سال هنوز به عنوان حماسه اي جاويد مطرح است و در صفحات حجيم تاريخ بشر به بوته فراموشي سپرده نمي شود. ماه محرم و طلوع هلال آن يادآور مصيبت بزرگ سيد الشهداء عليه السلام است. ماه اندوه و حزن و ماه عزاداري دوستان اهل بيت عليهم السلام. در اين ماه و خصوصا در ده روز آغازين آن هر کدام از شيعيان بلکه هر مسلماني وظيفه دارد تا حزن و اندوه خويش را در عزاي فرزند رسول خدا صلي الله عليه وآله ابراز نمايد .حوادث و وقايع فراواني چون غزوه ذات الرقاع، فتح خيبر، ازدواج حضرت زهرا(س)، ورود امير مومنان علي عليه السلام، حادثه خونين کربلا - تاسوعا و عاشورا و شهادت امام حسين عليه السلام و اسارت خاندان امام به کوفه و شام در ماه محرم رخ داده است. گريستن درعزاي امام حسين عليه السلام، سياه پوشيدن، شرکت در مجالس عزا، برپاکردن مجالس عزا ويا کمکهاي مادي ومعنوي در بهتر برگزارشدن اين مجالس، راه انداختن دسته جات عزاداري و هر عملي که مصداق اقامه عزا براي سيدالشهداء عليه السلام باشد در تقرب انسان به خداي متعال نقش بسيار مهمي دارد. واشينگتن ايروينگ تاريخ نويس آمريکايي پيرامون واقعه محرم چنين
مي گويد: براي امام حسين (ع) ممکن بود که زندگي خود را با تسليم شدن به اراده يزيد نجات بخشد ليکن مسئوليت پيشواي نهضت حيات بخش اسلام اجازه نمي داد که او يزيد را به عنوان خلافت بشناسد. او بزودي خود را براي قبول هر ناراحتي و فشاري به منظور رها ساختن اسلام از چنگال بني اميه آماده ساخت. در زير آفتاب سوزان سرزمين خشک و در روي ريگهاي تفتيده عربستان، روح حسين(ع) فناناپذير برپاست. اي پهلوان و اي نمونه شجاعت و اي شهسوارمن، اي حسين (ع) !
يکي از کشور هاي اروپايي روماني است که مدتي تحت سلطه پادشاه عثماني قرار داشت و از آن زمان جمعيتي از مسلمانان در اين کشور زندگي مي کنند و در ميان آنان شيعيان ايراني، لبناني، پاکستاني و عراقي هستند که از ششم محرم هر سال مراسم سخنراني و مداحي را در مدرسه اي برگزار مي کنند و از مبلغان و مداحان ايراني جهت انجام برنامه هاي مذهبي دعوت به عمل مي آورند.ماربين آلماني شرق شناس هم در باره امام حسين(ع) چنين مي گويد : امامحسين (ع) با قرباني کردن عزيزترين افراد خود و با اثبات مظلوميت و حقانيت خود، به دنيا درس فداکاري و جانبازي آموخت و نام اسلام و اسلاميان را در تاريخ ثبت و در عالم بلند آوازه ساخت. اين سرباز رشيد عالم اسلام به مردم دنيا نشان داد که ظلم و بيداد و ستمگري پايدار نيست و بناي ستم هرچه ظاهرا عظيم و استوار باشد، در برابر حق و حقيقت چون پر کاهي بر باد خواهد رفت.
در آلمان نيز با پايان يافتن جنگ جهاني اول، گروهي از سربازان و افسران مسلمان ارتش هاي درگير در آلمان باقي ماندند، همچنين پس از جنگ دوم جهاني نيز حدود5 هزار مسلمان از مناطق مسلمان نشين روسيه به اين کشور مهاجرت کردند و بنابر منابع آماري کشور آلمان، در حال حاضر بيشتر مسلمانان در شهرهاي فرانکفورت، مونيخ، آخن، هانوفر و هامبورگ زندگي مي کنند.در شهر هامبورگ حدود15 هزار ايراني زندگي مي کنند و محل عبادت آنها مسجدي در کنار درياچه «استر» است. ساخت اين مسجد در سال1332 شمسي بنا به تقاضاي جمعي از شيعيان ايراني مقيم هامبورگ به دستور آيت الله بروجردي آغاز شد و در سال1338 به پايان رسيد و بعدها اين مسجد به مرکز اسلامي هامبورگ معروف شد.برنامه هاي عزاداري در مسجدهاي هامبورگ در ايام و ليالي محرم بويژه تاسوعا و عاشورا با تلاوت قرآن و سپس سخنراني آغاز و با سينه زني به پايان مي رسد. شيعيان ايراني، پاکستاني و افغاني بيشترين عزاداران را تشکيل مي دهند.برخي از آنان از شهرهاي اطراف آلمان - که تا400 کيلومتر با مرکز اسلامي هامبورگ فاصله دارد- در مراسم شرکت مي کنند و تا صبح در آنجا به عزاداري مي پردازند. در اين مرکز، روز عاشورا بعد از قرائت زيارت عاشورا و عزاداري، از جمعيتي قريب به2هزار نفر پذيرايي مي شود.
در کشور کلمبيا، شيعيان نسبت به جامعه اهل سنت در اقليت هستند، اما فعاليت هاي مذهبي غالبا به ابتکار آنها و با شرکت موثر آنان در مراسم هاي مذهبي صورت مي گيرد. مراسم عزاداري ماه محرم به صورت سنتي اجرا مي شود.از طرفي شيعيان در اين کشور فاقد حسينيه و يا فاطميه هستند، ولي با امکانات محدود، عزاداري باشکوهي برگزار مي کنند، البته تنها مکان تجمع مسلمانان، مسجد شهر مايکائو است.جرج جرداق (دانشمند و اديب مسيحي) مي گويد : وقتي يزيد، مردم را تشويق به قتل حسين(ع )و مامور به خونريزي مي کرد، آنها مي گفتند:«چه مبلغ مي دهي؟» اما انصار حسين به او گفتند:«ما با تو هستيم، اگر هفتاد بار کشته شويم، باز مي خواهيم در رکابت جنگ کنيم و کشته شويم.
در بلژيک، مراسم عاشورا به صورت کاملا طبيعي و بدون خرافه اجرا مي شود. برخي از شيعيان بلژيک در «مسجد الرضا» و برخي ديگر با «اجاره مکان هاي مختلف تحت عنوان حسينيه» گردهم مي آيند و به سينه زني و نوحه خواني مي پردازند.به طور کلي فرهنگ عاشورا و گراميداشت آن در بين شيعيان بلژيک، روح تازه اي دميده و خصوصا در سال هاي اخير عزاداري آنها به سبک عزاداري و نوحه سرايي اعراب ايراني الاصل است.
در شمال کشور يونان،130 هزار مسلمان زندگي مي کنند که اکثريت داراي نژاد ترک هستند. در اين کشور پادشاهي، اجازه ساخت مسجد و حسينيه جديد داده نمي شود، لذا مراسم عاشورا به وسيله شيعيان پاکستاني در منازلشان و توسط سفارت ايران در محل سفارتخانه برگزار مي شود.
در کشور پادشاهي دانمارک، حدود
40 هزار شيعه زندگي مي کنند که پس از سال1974 از کشورهاي ايران، عراق، لبنان، پاکستان و افغانستان به اين شبه جزيره مهاجرت کرده اند. اين کشور برخلاف کشورهاي ديگر، تشويق کننده موسسان مراکز فرهنگي است و70 درصد هزينه احداث مدرسه، کتابخانه، مراکز آموزشي، مسجد و حسينيه را مي پردازد که از جمله مراکز مذهبي اين کشور، دارالحسين، موسسه دارالحسين، حسينيه ايرانيان، حسينيه شهيد صدر، مرکز فرهنگي لبناني ها، حسينيه مرکز جعفري، حسينيه مصلي الايمان، حسينيه شيرازي و حسينيه افاغنه هستند که مسلمانان در اين اماکن مذهبي به اقامه عزاداري و تجمع مذهبي مي پردازند.مسلمانان در کشور پرتغال در انجام فرايض ديني خود آزادند و شيعيان همه ساله مراسم تاسوعا و عاشورا و شام غريبان را در محل محفل شيعيان امام زمان(عج) در شهر «آلمادا» واقع در «ليسبون» برگزار مي کنند. در اين مراسم پس از مداحي، سينه زني، نوحه خواني و سخنراني، نماز جماعت برگزار مي شود و در پايان، حاضران اطعام مي شوند.
توماس کارلايل فيلسوف و مورخ انگليسي مي گويد : بهترين درسي که از تراژدي کربلا مي گيريم، اين است که حسين و يارانش ايمان استوار به خدا داشتند. آنها با عمل خود روشن کردند که تفوق عددي در جايي که حق با باطل روبرو مي شود اهميت ندارد و پيروزي حسين با وجود اقليتي که داشت، باعث شگفتي من است.
در کشور انگلستان، حسينيه «امام حسين(ع)» به عنوان تنها مرکز محل تجمع مسلمانان به شمار مي رود که شيعيان به عزاداري سيد و سالارشهيدان در ماه محرم مي پردازند.مرحوم دکتر کليم صديقي- رئيس سابق پارلمان مسلمانان انگليس- با الهام از قيام عاشورا مي گويد: «در نزد اهل تشيع، نخستين گام موثر در جهت صحيح در همان اوايل تاريخ اسلام برداشته شد و در قالب رد و نفي هر گونه سازشي با نظام هاي موجود متجلي شد و ريشه هاي آن به رد حاکميت يزيد از سوي امام حسين(ع) و متعاقب آن شهادت ايشان در کربلا برمي گردد.
چارلز ديکنزنويسنده معروف انگليسي ميگويد : اگر منظور امام حسين(ع) جنگ در راه خواسته هاي دنيايي بود، من نمي فهمم چرا خواهران و زنان و اطفالش به همراه او بودند؟ پس عقل چنين حکم مي نمايد که او فقط به خاطر اسلام، فداکاري خويش را انجام داد.
بزرگ ترين جمعيت تشيع در جهان در شبه قاره هند و پاکستان است. شيعيان هند در ماه محرم، مراسم باعظمتي را برگزار مي کنند. در اين مراسم به سخنراني و بيان وقايع کربلا و سينه زني پرداخته مي شود. آنان علم هايي که معروف به بيرق حضرت ابوالفضل(ع) است در اماکن متبرکه خود به نام «امام باره» نگهداري مي کنند و در روز عاشورا، طي مراسمي دسته جمعي بيرون مي آورند.
مهاتما گاندي (رهبر استقلال هند ) ميگويد : من زندگي امام حسين (ع)، آن شهيد بزرگ اسلام را بدقت خوانده ام و توجه کافي به صفحات کربلا نموده ام و بر من روشن شده است که اگر هندوستان بخواهد يک کشور پيروز گردد، بايستي از سرمشق امام حسين (ع) پيروي کند..شور مصيبت امام حسين(ع) تاثير فراواني بر زنان آن ديار باقي مي گذارد به طوري که النگوهاي خود را مي شکنند، سر خود را شانه نمي کنند، جواهرات بر خويشتن نمي آويزند و از پوشيدني هايي به رنگ روشن خودداري مي کنند. در برخي از شهرهاي هندوستان مثل شهر «لکنهو» بناهاي مختلفي وجود دارد که مربوط به پيشوايان شيعه بخصوص شهداي کربلاست و به شکل ها و اندازه هاي مختلف ساخته اند.آنان در مراسم عزاداري با کوبيدن بر سينه هايشان و زدن زنجيرهاي تيغ دار بر پشت و سينه هاي برهنه خود و عبور از روي زغال گداخته، مجالس عزا را برگزار مي کنند. همچنين در خانه هاي شيعيان به تعداد افراد خانواده، ماکت هايي شبيه حرم مطهر ائمه اطهار وجود دارد و آنان با روشن کردن شمع يا عود در کنار آنها حماسه کربلا را در قلب هايشان زنده نگه مي دارند. علاوه بر اين در هر خانه اي فرش عزا گسترده مي شود و ميز و صندلي و تخت و مبلمان کنار مي رود.
محمدعلي جناح (قائد اعظم کشور پاکستان) مي گويد : هيچ نمونه اي از شجاعت بهتر از آنکه امام حسين(ع) از لحاظ فداکاري و تهور نشان داد در عالم پيدا نمي شود به عقيده من تمام مسلمين بايد از شهيدي که خود را در سرزمين عراق قرباني کرد سرمشق بگيرند و در مسير او گام بگذارند.
در کشور پاکستان، مسلمانان با تاسي از قيام عاشورا در ايام محرم و عاشورا به عزاداري مي پردازند و «امام باره ها» و «ذوالجناح ها»- که نقش عمده اي در فرهنگ عزاداري عاشوراي پاکستان دارند- فعال مي شوند. دولتمردان پاکستان با ايجاد فضايي امن در کشور، پيام هاي تسليتي به مناسبت شهادت امام حسين(ع) و ياران باوفايش صادر مي کنند.آنان در دهه اول محرم ياد شهداي کربلا را گرامي مي دارند و به مراسم قرآن خواني، سينه زني و عزاداري مي پردازند. در روز تاسوعا و عاشورا، سراسر اين کشور تعطيل است و مردم پاکستان فرصت مناسبي براي شرکت در مراسم عزاداري دارند.راديو و تلويزيون پاکستان روزهاي محرم - بويژه تاسوعا و عاشورا- برنامه هاي عادي خود را قطع و يکسره برنامه هاي مخصوص مراسم عزاداري و اخبار اين ايام را پخش مي کنند.
عباس محمود عقاد ( نويسنده و اديب مصري) مي گويد : جنبش حسين، يکي از بي نظيرترين جنبشهاي تاريخي است که تاکنون در زمينه دعوتهاي ديني يا نهضتهاي سياسي پديدار گشته است... دولت اموي پس از اين جنبش، به قدر يک عمر انسان طبيعي دوام نکرد و از شهادت حسين تا انقراض آنان بيش از شصت سال و اندي نگذشت.
مردم تونس در ايام محرم از هرگونه مراسم شادي مانند جشن عروسي و ختنه کنان خودداري مي کنند. آنان در صبح روز عاشورا به قبرستان ها مي روند و معتقدند که همه ارواح در روز عاشورا کنار قبر خود حضور پيدا مي کنند و منتظر ديدار بستگان زنده خود هستند.مردم تونس در روز تاسوعا و عاشورا، تاکيد بر خوردن گوشت مرغ و غذايي شبيه ماکاروني دارند. آنان شب عاشورا با آتش زدن علف هاي خشک و شعله ور کردن آنها که به «اجيجه» شهرت دارد، گلوله هايي شليک مي کنند و بر اين اعتقادند که اين عمل موجب شادماني اطفال کربلا مي شود
پس از آنکه هنديان به سواحل کارائيب قدم نهادند، مراسم ماه محرم را به نام «حوسه» يا «حسين (ع)» به پا کردند. اين مراسم وسيله اتحاد و قيام آنان عليه حکومت استعماري گشت. بسياري از کساني که امروزه «تجه» «تعزيه در هند» را مي سازند مسلمان نيستند، بلکه مسيحي يا هندو مي باشند. در نظر انگليسي ها، تجه نشانه طغيان مردم عليه اربابان انگليسي است و سمبل مقاومت عليه استبداد مي باشد. از اين رو در اکتبر سال1884 ، عده اي از شيعيان شرکت کننده در مراسم محرم که در اين جزيره به نام فستيوال حسين يا «حوسه» ناميده مي شوند، هدف گلوله پليس استعماري قرار گرفتند، که اين حادثه حاکي از ترس و وحشت استعمارگران از مراسم عاشوراي حسيني است.امروزه در ترينيداد براي مراسم محرم دو مرکز اصلي وجود دارد: يکي در شهر «سن جيمز» در شمال و ديگري در منطقه «سيد روس» در جنوب غربي جزيره. در جنوب سن جيمز علاوه بر ساختن و گرداندن تجه، دو «ماه» بزرگ هم مي سازند و در مراسم حمل مي کنند، که اين دو ماه يکي نمودار ماکت حرم امام حسن (ع) و ديگري نمودار ماکت حرم امام حسين (ع) است.
در شمال، قسم اصلي مراسم به دست مسلمانان، بخصوص شيعيان اداره مي شود و در جنوب تعداد مسلمانان بسيار کم است و مراسم ماه محرم بيشتر توسط هندوها و مسيحيان برگزار مي شود. در هر دو منطقه مراسم حوسه عبارت است از 1:- حمل ماکتي از بارگاه و حرم امامان معصوم، امام حسن و امام حسين (عليهما السلام) که امروزه به آن تجه و يا حوسه مي گويند 2؛- پرچم ها و علم هايي مي سازند و در مراسم ها حمل مي کنند3؛- پختن غذاهاي مخصوص و اطعام عزاداران ؛
4- نواختن طبل هاي ويژه به نام «تاسا» و «باس.»
مسلمانان مقيم کشور کانادا قريب به
300 هزار نفر هستند که حدود يک سوم آنها را شيعيان تشکيل مي دهند. برگزاري مراسم دهه محرم و عاشورا از جمله نمودهاي فرهنگي شيعه است. شاخص ترين ويژگي مراسم عزاداري در بين جامعه شيعيان مقيم کانادا، تشکيل مجالس سخنراني است. آنها با دعوت از روحانيون از کشورهاي عراق، لبنان، هند، پاکستان و ايران از آنها استفاده مي کنند. سخنرانان اين محافل، بيشتر به وجهه تاريخي و علمي عاشورا و محرم و نهضت کربلا مي پردازند. اجراي مراسم عزاداري شيعيان در مکان هاي استيجاري سرپوشيده که به عنوان حسينيه است، توام با سينه زني و زنجيرزني است.در سال93 ميلادي برخي از شيعيان در شهر «تورنتو» براي مطرح کردن شيعه به عنوان يک جمعيت قابل توجه در آن کشور، اقدام به برگزاري راهپيمايي به صورت دسته هاي عزاداري کردند که اين موضوع در مطبوعات کانادا نيز منعکس شد. اين گروه از شيعيان به صورت کاملا سنتي به عزاداري ماه محرم مي پردازند و در پايان مراسم نيز، پرچمي را به ياد امام حسين(ع) در برابر شهرداري تورنتو به اهتزاز درمي آورند.از ديگر اقدامات شيعيان کانادا، تهيه و نصب پوسترهايي در معرفي امام حسين(ع) و قيام عاشورا در وسايل نقليه عمومي است. همچنين شيعيان پاکستاني در «اتاوا» در مسجد اهل تسنن اين شهر مراسمي به نام Hissain Day«» برگزار مي کنند و از استادان دانشگاه کانادا و آمريکا دعوت به عمل مي آورند تا به بررسي قيام عاشورا بپردازند.
باز اين چه شورش است؟ که در خلق عالم است باز اين چه نوحه وچه عزا وچه ماتم است؟
باز اين چه رستخيز عظيم است؟ کز زمين بي نفخ صور، خاسته تا عرش اعظم است
اين صبح تيره باز دميد از کجا؟ کزو کار جهان وخلق جهان جمله درهم است
گويا، طلوع مي کند از مغرب آفتاب کآشوب در تمامي ذرات عالم است
گر خوانمش قيامت دنيا، بعيد نيست اين رستخيز عام، که نامش محرم است
